W ostatnich latach w Polsce gwałtownie rośnie liczba osób, które padły ofiarą fałszywych infolinii. Tylko w 2024 roku CERT Polska odnotował ponad 20 tysięcy prób oszustw telefonicznych, a Policja ostrzega, że przestępcy działają coraz sprytniej, podszywając się pod banki, firmy kurierskie czy instytucje publiczne.
Scenariusz jest zawsze podobny: dzwoni ktoś, kto brzmi wiarygodnie, zna Twoje dane i prosi o szybkie potwierdzenie operacji. Kilka minut nieuwagi może jednak kosztować utratę wszystkich oszczędności.
W tym artykule dowiesz się jak rozpoznać fałszywą infolinię, na co zwrócić uwagę, gdy bank dzwoni, oraz jak chronić swoje bezpieczeństwo danych, by nie paść ofiarą kolejnego oszustwa.
Co to jest fałszywa infolinia?
Fałszywa infolinia to coraz popularniejsza forma oszustwa telefonicznego, w której przestępca podszywa się pod zaufaną instytucję najczęściej bank, ZUS, operatora komórkowego lub urząd państwowy. Celem takiego połączenia jest jedno: wyłudzenie poufnych danych loginów, haseł, kodów SMS lub informacji potrzebnych do zalogowania się na konto bankowe.
Mechanizm działania jest prosty, ale niezwykle skuteczny. Oszust wykorzystuje technikę zwaną spoofingiem numeru telefonu, dzięki której na ekranie ofiary pojawia się prawdziwy numer infolinii banku lub instytucji, mimo że połączenie pochodzi od przestępcy. Rozmówca brzmi profesjonalnie, często zna podstawowe dane ofiary, a rozmowę prowadzi tak, by wzbudzić zaufanie lub strach – np. informuje o rzekomym „nieautoryzowanym przelewie”.
Według komunikatów Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) i Policji, tylko w 2024 roku w Polsce odnotowano setki przypadków takich oszustw. W jednym z głośnych incydentów przestępcy podszyli się pod infolinię dużego banku, nakłaniając klientów do „zabezpieczenia konta” poprzez przelanie pieniędzy na fałszywe konto techniczne ofiary straciły łącznie ponad 2 miliony złotych.
Fałszywa infolinia to więc nie tylko zwykły telefon to precyzyjnie zaplanowany atak socjotechniczny, którego celem jest wykorzystanie zaufania i emocji rozmówcy.
Najczęstsze triki używane przez oszustów
Poniżej znajdziesz konkretne sygnały ostrzegawcze praktyczne i łatwe do zapamiętania. Gdy usłyszysz któryś z nich, traktuj rozmowę jako podejrzaną.
Pośpiech i presja
Oszust będzie narzucać tempo: „Musimy działać teraz”, „Jeśli nie zrobisz przelewu, konto zostanie zablokowane”. To klasyczna technika wywoływania paniki zatrzymaj rozmowę, poproś o czas i zakończ połączenie.
Podszywanie się pod znane marki
Przestępcy udają banki, Urząd Skarbowy, ePUAP, firmy kurierskie (InPost, DHL) czy Allegro. Nawet jeśli usłyszysz nazwę instytucji nie ufaj automatycznie. Zawsze weryfikuj numer na oficjalnej stronie.
Prośby o dane poufne
Każde żądanie loginu, hasła, PESEL lub kodu z SMS to czerwona flaga. Prawdziwa infolinia nigdy nie prosi o pełne hasło ani o przesłanie kodu autoryzacyjnego.
Fałszywe SMS-y potwierdzające tożsamość
Po rozmowie możesz otrzymać „potwierdzający” SMS z linkiem lub prośbą o kod. Nie klikaj i nie podawaj kodów często linki prowadzą do fałszywych stron logowania.
Profesjonalny ton głosu i muzyka w tle
Oszust może mówić spokojnie, używać branżowych słów i dodawać „muzykę infolinii”, aby brzmieć wiarygodnie. Ton i oprawa nie zastąpią weryfikacji numeru.
Brak możliwości oddzwonienia
Jeśli numer jest jednokierunkowy albo po odłożeniu słuchawki nie da się oddzwonić to wyraźny sygnał. Zakończ rozmowę i oddzwoń NA WŁAŚCIWY numer podany na oficjalnej stronie instytucji.
Jak rozpoznać fałszywą infolinię – konkretne kroki
Aby nie dać się nabrać na coraz sprytniejsze oszustwa telefoniczne, warto znać kilka prostych, ale skutecznych zasad. Oto kroki, które pomogą Ci natychmiast rozpoznać fałszywą infolinię i ochronić Twoje dane:
Zachowaj spokój – nie działaj pod presją
To najważniejsza zasada. Oszuści próbują wywołać panikę, byś działał bez zastanowienia. Oddychaj głęboko, przerwij rozmowę, jeśli czujesz stres. Masz prawo się rozłączyć i sprawdzić sytuację samodzielnie.
Zakończ rozmowę i oddzwoń na oficjalny numer
Nigdy nie wykonuj poleceń z podejrzanego połączenia. Rozłącz się i sam zadzwoń na numer infolinii z oficjalnej strony banku, ZUS czy firmy kurierskiej. Tylko w ten sposób upewnisz się, że rozmawiasz z prawdziwym konsultantem.
Nie klikaj w linki z SMS-ów ani e-maili
Fałszywe infolinie często wysyłają wiadomości z linkami do rzekomego „potwierdzenia tożsamości” lub „blokady konta”. Kliknięcie może przekierować Cię na fałszywą stronę logowania. Usuń wiadomość i nie reaguj.
Sprawdź numer telefonu w Google lub na stronie CERT Polska
Wpisz numer, z którego dzwoniono, w wyszukiwarkę lub sprawdź w bazie ostrzeżeń na stronie https://incydent.cert.pl/. Wielu użytkowników zgłasza tam fałszywe połączenia i możesz szybko zobaczyć, czy numer figuruje na czarnej liście.
Zapisz szczegóły rozmowy
Zanotuj datę, godzinę, numer telefonu i treść rozmowy. Takie informacje mogą być bezcenne przy zgłoszeniu sprawy Policji, bankowi lub CERT Polska.
Korzystaj z aplikacji filtrujących połączenia
Zainstaluj aplikacje, które rozpoznają i blokują znane numery oszustów, np. Truecaller, Orange Flex lub Hiya. Regularne aktualizacje ich baz danych pozwalają wykryć nawet nowe metody oszustów.
Co zrobić, jeśli już rozmawiałeś z fałszywą infolinią
Jeśli podejrzewasz, że mogłeś paść ofiarą fałszywej infolinii, kluczowe jest szybkie i zdecydowane działanie. Każda minuta ma znaczenie oto plan krok po kroku, który pomoże Ci ograniczyć straty i odzyskać kontrolę nad swoim bezpieczeństwem finansowym.
Skontaktuj się natychmiast ze swoim bankiem
Zadzwoń na oficjalny numer infolinii banku (znajdziesz go na stronie internetowej lub na karcie płatniczej) i poinformuj konsultanta o sytuacji. Poproś o zablokowanie dostępu do konta, kart płatniczych i bankowości internetowej.
Zmień wszystkie hasła i kody dostępu
Zaktualizuj hasła do bankowości, skrzynek e-mailowych i innych usług, w których używasz tych samych danych. Zmieniaj też PIN-y do kart oraz kod zabezpieczający aplikację mobilną. Używaj silnych, unikalnych haseł z kombinacją liter, cyfr i znaków specjalnych.
Zgłoś incydent na Policję i do CERT Polska
Zgłoszenie oszustwa jest bardzo ważne nie tylko dla Ciebie, ale i dla innych. Wejdź na incydent.cert.pl i opisz sytuację – zgłoszenie trafia bezpośrednio do zespołu reagowania na incydenty bezpieczeństwa w Polsce. Równolegle złóż zawiadomienie na Policji – nawet jeśli nie straciłeś pieniędzy.
Monitoruj swoje konto i raporty BIK
Regularnie sprawdzaj historię transakcji i raport BIK (Biuro Informacji Kredytowej). Dzięki temu szybko zauważysz próby zaciągnięcia kredytu lub pożyczki na Twoje dane. Możesz też aktywować alerty BIK, które natychmiast poinformują Cię o zmianach w Twoim profilu kredytowym.
Ostrzeż bliskich i znajomych
Oszustwa telefoniczne często rozprzestrzeniają się łańcuchowo — przestępcy dzwonią do osób z książki kontaktowej ofiary. Powiedz rodzinie i znajomym o incydencie, by nie odbierali podejrzanych telefonów i nie udostępniali danych.
Zachowanie spokoju i szybkie wykonanie powyższych kroków może uratować Twoje finanse i prywatność. Im wcześniej zareagujesz, tym mniejsze będą konsekwencje kontaktu z fałszywą infolinią.
Jak się chronić na przyszłość – praktyczne środki bezpieczeństwa
Ochrona przed fałszywymi infoliniami zaczyna się od świadomości i prostych, codziennych nawyków. Poniżej znajdziesz zestaw praktycznych środków, które pomogą Ci uniknąć oszustwa w przyszłości:
Nigdy nie podawaj danych przez telefon
Prawdziwa infolinia nie wymaga pełnych haseł ani kodów SMS. Jeśli rozmówca o nie prosi, zakończ połączenie i zweryfikuj numer samodzielnie.
Zapisz oficjalne numery infolinii w telefonie
Mając je zawsze pod ręką, nie musisz ufać numerom wyświetlającym się w nieznanych połączeniach. Sprawdzaj je na stronach banków, ZUS-u czy operatorów.
Śledź komunikaty ostrzegawcze KNF i banków
Regularne czytanie ostrzeżeń KNF, CERT Polska i banków pozwala szybko dowiedzieć się o nowych metodach oszustów. Subskrybuj newslettery lub powiadomienia SMS z oficjalnych źródeł.
Korzystaj z aplikacji uwierzytelniających
Mobilne aplikacje bankowe często oferują potwierdzenie transakcji lub kod weryfikacyjny w aplikacji zamiast SMS. To dodatkowa warstwa bezpieczeństwa, utrudniająca przestępcom dostęp do Twoich środków.
Ustaw alerty SMS w banku dla każdej transakcji
Natychmiastowa informacja o każdej zmianie salda lub przelewie pozwala zareagować zanim dojdzie do większych strat.
Zachowaj zdrowy rozsądek
Pamiętaj: konsultant infolinii nigdy nie prosi o kod autoryzacyjny ani hasło. Jeśli coś wydaje się podejrzane wstrzymaj się z działaniem, zweryfikuj informacje i zakończ rozmowę.
Fałszywa infolinia może wydawać się całkowicie wiarygodna, ale spokój, weryfikacja i zdrowy rozsądek to najlepsza obrona. Zapisz oficjalne numery infolinii, dziel się wiedzą z rodziną i bliskimi. Pamiętaj: świadomość to najlepsza ochrona przed oszustwem.
