Po co zastrzegać numer PESEL? Zaskakujące powody!

Numer PESEL to nie tylko ciąg jedenastu cyfr. To klucz, który otwiera dostęp do niemal każdej sfery życia w Polsce od konta bankowego, przez system zdrowia, aż po podpisywanie umów. Każdy obywatel posiada swój unikalny numer, który pozwala instytucjom jednoznacznie potwierdzić tożsamość i powiązać dane z konkretną osobą.

W praktyce oznacza to, że bez numeru PESEL trudno dziś funkcjonować:

• potrzebujesz go przy zakładaniu konta bankowego,
• w kontaktach z ZUS, urzędem skarbowym i NFZ,
• podczas rejestracji wizyty lekarskiej czy podpisywania umowy o pracę.

Ta powszechność sprawia jednak, że PESEL stał się celem dla oszustów. Wystarczy, że numer trafi w niepowołane ręce, by mógł zostać wykorzystany do zaciągnięcia pożyczki, podpisania fikcyjnej umowy lub przejęcia Twojej tożsamości w sieci. Dlatego coraz więcej Polaków zadaje sobie pytanie: czy warto zastrzec numer PESEL, zanim ktoś użyje go przeciwko mnie?

Zagrożenia – co grozi, gdy numer PESEL trafi do oszustów

Ujawnienie numeru PESEL może wydawać się drobiazgiem, ale w rzeczywistości otwiera drogę do poważnych nadużyć finansowych i prawnych. Oszuści potrafią wykorzystać nawet sam numer, łącząc go z ogólnodostępnymi informacjami z internetu, aby stworzyć kompletny profil ofiary.

Najczęstsze scenariusze nadużyć:

• Kredyty i pożyczki na cudze dane – przestępcy potrafią złożyć wniosek online, używając tylko PESEL i podstawowych danych osobowych.
• Umowy telekomunikacyjne i zakupy ratalne – fałszywe umowy na telefony, sprzęt RTV czy subskrypcje, które później obciążają ofiarę.
• Wynajem mieszkań lub działalność gospodarcza – zdarzają się przypadki, gdy na cudzy PESEL wynajmowane są lokale lub zakładane firmy służące do prania pieniędzy.

Według danych CERT Polska i UOKiK, liczba zgłoszeń dotyczących kradzieży tożsamości i prób wyłudzeń rośnie z roku na rok. W 2024 roku odnotowano ponad 20% wzrost liczby incydentów phishingowych oraz tysięce fałszywych wiadomości SMS podszywających się pod banki i urzędy.

Poniższa tabela pokazuje, jak różne formy ataków mogą wykorzystać numer PESEL:

W świecie, w którym dane osobowe stały się nową walutą, numer PESEL to łup wyjątkowo cenny. Wystarczy jedno nieostrożne kliknięcie lub publiczne ujawnienie danych, by narazić się na konsekwencje ciągnące się latami.

Czy można temu zapobiec? Tak – i właśnie temu służy zastrzeżenie numeru PESEL, o którym mowa w kolejnym rozdziale.

Na czym polega zastrzeżenie numeru PESEL

Zastrzeżenie numeru PESEL to nowoczesne narzędzie ochrony tożsamości, wprowadzone przez państwo w odpowiedzi na rosnącą liczbę wyłudzeń i oszustw finansowych. Polega ono na dodaniu informacji o blokadzie do Centralnego Rejestru Zastrzeżeń Numerów PESEL, prowadzonego przez Ministerstwo Cyfryzacji.

W praktyce oznacza to, że po zastrzeżeniu numeru:

• bank, firma pożyczkowa lub notariusz otrzymuje informację o blokadzie,
• nie może udzielić kredytu ani podpisać umowy, jeśli PESEL figuruje w rejestrze,
• a każda próba użycia danych zostaje zarejestrowana i możliwa do sprawdzenia przez właściciela numeru.

Zastrzeżenie nie utrudnia codziennego życia nie blokuje wizyt w przychodni, kontaktu z urzędem ani wypłat w banku. Chroni wyłącznie przed wykorzystaniem PESEL do celów, w których może dojść do nadużyć finansowych lub prawnych.

To prosta, darmowa i w pełni odwracalna procedura, która działa jak tarcza ochronna między Twoim numerem PESEL a osobami trzecimi próbującymi wykorzystać go bez zgody.

Kiedy warto zastrzec numer PESEL

Zastrzeżenie numeru PESEL to działanie profilaktyczne, które najlepiej wykonać od razu, gdy pojawi się jakiekolwiek podejrzenie zagrożenia. Szczególnie warto rozważyć blokadę w następujących sytuacjach:

• Zgubienie dowodu osobistego lub paszportu – utrata dokumentu to prosta droga, by ktoś wykorzystał Twój PESEL.
• Podejrzenie wycieku danych – jeśli Twoje dane pojawiły się w internecie lub w wyniku włamania do instytucji, warto natychmiast działać.
• Podejrzane wiadomości SMS lub e-maile – oferty kredytów, pożyczek czy linki do logowania mogą być próbą wyłudzenia danych.
• Niepokojące sygnały o próbach kradzieży tożsamości – np. informacje z banku o wniosku o kredyt, którego nie składałeś.

Profilaktyka jest tu kluczowa. Zastrzeżenie numeru PESEL w odpowiednim momencie chroni przed konsekwencjami, które mogą ciągnąć się latami, a podjęcie tego kroku jest znacznie prostsze niż późniejsze usuwanie szkód spowodowanych przez oszustów.

Można powiedzieć, że zastrzeżenie PESEL działa jak wczesne alarmowe zabezpieczenie, dając spokój i pewność, że Twój numer nie zostanie użyty bez Twojej zgody.

Jak zastrzec numer PESEL krok po kroku

Zastrzeżenie numeru PESEL jest proste, szybkie i całkowicie darmowe. Poniżej znajdziesz praktyczny przewodnik, który pozwoli Ci wykonać całą procedurę bez problemów:

Zaloguj się na gov.pl

• Wymagany jest Profil Zaufany lub e-dowód. To gwarantuje, że operację wykonuje właściciel numeru PESEL.

Wybierz odpowiednią usługę

• Online: „Zastrzeż swój numer PESEL”
• W aplikacji mObywatel: „Zastrzeż PESEL”

W obu przypadkach system prowadzi Cię krok po kroku.

Wypełnij wniosek i potwierdź tożsamość

• Podajesz tylko niezbędne dane, a następnie autoryzujesz operację przez Profil Zaufany lub e-dowód.

Alternatywa – wizyta w urzędzie gminy

• Jeśli preferujesz tradycyjną metodę, możesz złożyć wniosek osobiście. Urzędnik pomoże wypełnić formularz i wprowadzi dane do rejestru.

Potwierdzenie i cofnięcie zastrzeżenia

• Po zakończeniu procedury otrzymasz potwierdzenie zarejestrowania blokady. W każdej chwili możesz cofnąć zastrzeżenie, jeśli zajdzie taka potrzeba.

Dzięki tym prostym krokom Twój numer PESEL staje się bezpieczniejszy, a ryzyko nieautoryzowanego wykorzystania znacząco maleje.

Jak sprawdzić, czy Twój PESEL jest zastrzeżony i kto go weryfikował

Po zastrzeżeniu numeru PESEL warto regularnie sprawdzać jego status, aby mieć pewność, że ochrona działa prawidłowo i nikt nie próbuje użyć Twoich danych bez zgody.

Kroki sprawdzenia statusu PESEL:

1. Serwis gov.pl – zaloguj się przez Profil Zaufany lub e-dowód i wybierz usługę „Sprawdź status PESEL”.
2. Aplikacja mObywatel – w menu znajdziesz opcję „PESEL – sprawdź zastrzeżenie”.
3. Pobranie dokumentu – system umożliwia wygenerowanie bezpłatnego dokumentu, który zawiera listę podmiotów, które weryfikowały Twój numer PESEL.

Dzięki temu możesz:

• wykryć nieautoryzowane próby użycia danych,
• monitorować, które instytucje sprawdzały Twój numer,
• reagować szybko w przypadku podejrzenia nadużycia.

Regularne sprawdzanie statusu to prosty sposób, by zachować kontrolę nad swoim PESEL i zwiększyć bezpieczeństwo finansowe i osobiste.

Co daje zastrzeżenie numeru PESEL – realne korzyści i ograniczenia

Zastrzeżenie numeru PESEL działa jak skuteczna tarcza ochronna, ograniczając ryzyko nadużyć, ale nie zastępując pełnej ochrony tożsamości.

Główne korzyści:

• Ograniczenie możliwości zaciągnięcia kredytu lub pożyczki na Twoje dane – instytucje finansowe automatycznie odrzucają wnioski składane na zastrzeżony PESEL.
• Zmniejszenie ryzyka wyłudzeń finansowych – przestępcy nie mogą łatwo wykorzystać Twojego numeru do zakupu sprzętu ratalnego, podpisania umowy czy rejestracji usług online.
• Mechanizm kontroli i transparentności – każdy podmiot, który weryfikuje Twój PESEL, zostaje odnotowany, co pozwala śledzić próby użycia danych.

Ograniczenia:

• Nie blokuje wszystkich nadużyć – fałszywe dokumenty papierowe mogą nadal być użyte w niektórych sytuacjach.
• Nie zastępuje pełnej ochrony tożsamości – zastrzeżenie PESEL chroni tylko przed nadużyciami finansowymi lub administracyjnymi online.

W skrócie, zastrzeżenie PESEL nie zmienia Twojej tożsamości ani nie ogranicza codziennych działań, ale zapewnia solidną warstwę ochronną, która znacznie utrudnia oszustom wykorzystanie Twoich danych.

Sprawdź status PESEL w mObywatel lub gov.pl. W razie zgubienia dokumentów lub podejrzenia wycieku danych zastrzeż PESEL od razu. Monitoruj historię weryfikacji i zachowaj potwierdzenie. Od 1 czerwca 2024 r. instytucje finansowe sprawdzają rejestr, co skutecznie utrudnia oszustom działanie.